Türkiye genelinde etkili olan ani hava sıcaklığı düşüşleri, tarım sektöründe ağır zararlara yol açtı. Son beş günde birçok bölgede sıcaklık sıfırın altına indi; İç Anadolu’dan Trakya’ya, Karadeniz’den Çukurova’ya kadar 36 kentte meyve ağaçları zirai don nedeniyle büyük ölçüde zarar gördü.
En büyük kayıplar kayısı, üzüm, elma ve fındıkta
Malatya’da yıllık 500 milyon dolarlık gelir sağlayan kayısının neredeyse tamamı zarar gördü. Manisa’da üzüm bağları, Karaman’da elma bahçeleri ve Karadeniz’de fındık üretimi ciddi darbe aldı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, bunun “Türkiye tarihindeki en büyük zirai don olaylarından biri” olduğunu belirtti. Bazı bölgelerde sıcaklık -15 dereceye kadar düştü.
Aynı sezonda üç ayrı don olayı yaşandı
Bakanlık yetkililerine göre bu yıl, geçmişten farklı olarak aynı üretim sezonunda üç kez don olayı yaşanması, zararın etkisini artırdı. Bazı bölgelerde don şiddeti olağanüstü seviyelere ulaştı. Üretim kaybının net boyutları henüz belirlenmese de, uzmanlar “yok yılı” olabileceği uyarısında bulunuyor.
Sigortasız çiftçiler kaygılı
Zarar gören çiftçilerin önemli bir kısmı tarım sigortası sistemine (TARSİM) kayıtlı değil. Türkiye genelinde 5,5 milyon çiftçiden sadece 2,3 milyonu Çiftçi Kayıt Sistemi’nde yer alıyor. Tarım sigortası kapsamı ise bitkisel üretimde yalnızca %23 seviyesinde. Sigortasız üreticilerin zararlarının nasıl karşılanacağı belirsizliğini korurken, Cumhurbaşkanı Erdoğan bu konuda da çalışma başlatıldığını duyurdu.
Gıda fiyatları artabilir
Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Baki Remzi Suiçmez, hasar tespitlerinin geciktiğine dikkat çekerek, “Üretim düşecek, fiyatlar artacak, ihracat gelirleri azalacak” uyarısında bulundu. Çiftçi borçlarının 950 milyar TL’ye dayandığını hatırlatan Suiçmez, üreticinin desteklenmemesi halinde üretimden çekileceği görüşünde.
Meclis araştırması başlatıldı
Zirai donun nedenlerini araştırmak ve alınması gereken önlemleri belirlemek amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Araştırma Komisyonu kurulmasına karar verildi. Tarım Bakanlığı ve TARSİM ekipleri sahada hasar tespit çalışmalarını sürdürüyor.
Önlemler yetersiz kaldı
Bazı çiftçiler, don olaylarını saman yakma, sulama veya naylon örtü kullanma gibi yöntemlerle engellemeye çalıştı. Ancak uzmanlara göre, ani ve uzun süreli düşük sıcaklık karşısında bu yöntemler yetersiz kaldı. Bakanlık, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında don pervaneleri, antifriz bitki koruyucular ve iklime dayanıklı ürün geliştirme gibi Ar-Ge çalışmalarını sürdürüyor.